uzluga.ru
добавить свой файл
  1 2 3 ... 6 7


Велöданторлöн пытшкöс


«Öнiя коми кыв. Лексикология» курс босьтö тöдчана ин коми кыв да литератураысь специалистöс дасьтöмын, сiйö топыда йитчöма öнiя коми кыв фонетикаысь, кывартмöмысь, морфологияысь, синтаксисысь дисциплинаяскöд да артмöдö накöд öтвылысь коми кывйысь базöвöй тöдöмлунъяс сетысь юкöд.

«Öнiя коми кыв. Лексикология» курс сетö студентъяслы подув тöдöмлунъяс öнiя коми кыв лексикологияысь, диахрония нырвизьын видлалö коми кывворсö чужöм-лоöм сертиыс, вöдитчан тшöкыдлун сертиыс, тыдовтö кывворлысь медшöр сöвман визьяссö (кывартмöдöм, торъякывлöн семантикаа сöвмöм, заимствуйтöм, кывтэчасъяслöн фразеологизмъясö пöрöм); тöдмöдö студентъясöс лексикологияын шöр понятиеяснас; велöдö колана ногöн видлавны торъякывсö вежöртас боксяньыс, тöдчöдны сылысь системаа признакъяссö, сетны сылы функционально-социальнöй дон; тöдмöдö коми лексикографияöн да фразеологияöн; велöдö донъявны торъякывсö да текст лексика боксянь.


1 юкöд. Пыртöд.

1 тема. Лексикологиялöн велöдантор, сылöн аслыспöлöслун. Лексикологияын семасиология да социолингвистика нырвизьяс, кыв туялан мукöд тшупöдкöд (фонетикакöд, морфологиякöд, синтаксискöд) йитöд.

Тайö тема сертиыс студентлы колö тöдны, мый сэтшöмыс лексикология, сылысь инсö кыв велöдан мукöд тшупöд пöвстын.

Студентлы колö кужны торйöдны лексикологияысь семасиология да социолингвистика нырвизьяс, найöс артмöдысь туялан юкöдъяссö да налысь велöданторъяссö.

Темаысь вöзъяна литература:

Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг. / А.Н.Карманова.- Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

Содтöд литература:

Современный коми язык. Лексикология. М.: Наука, 1985.

Асшöра велöдöм вылö:

- энциклопедияясысь корсьны да гижны определениеяс татшöм терминъяслы: лексикология, описательная лексикология, историческая лексикология, семасиология, социолингвистика. Тайö уджыс сетöма сэтшöм могöн, медым студентъяс велöдчисны, öти-кö, уджавны словарьясöн, корсьны сэтысь колана информация, мöд-кö, гöгöрвоны научнöй роч кыв. Мöд занятие вылын вöчöм уджсö клоö видлавны да öтувъя анализируйтны: мый гöгöрвоана, а мый – абу.

Асшöра велöдöм вылö литература:

Коми язык. Энциклопедия. – М.: Изд-во ДИК, 1998.

Лингвистический энциклопедический словарь. - М., 1990.

Ожегов, С.И., Шведова, Н.Ю. Толковый словарь русского языка. / С.И. Ожегов, Н.Ю.Шведова. - М., 2003.

Русский язык. Энциклопедия. – М., 2002.


2 юкöд. Торъякыв кыдз кыввор вежöртаса единица.

1 тема. Торъякыв – кыдз медшöр кыв единица, сылöн признакъяс, шöр функция серти торъякывъяс сикасалöм; торъякыв вежöртас сикасъяс да налöн сюрöсыс.

Тайö тема сертиыс студентлы колö тöдны, мыйöн торъялö торъякыв кыв мукöд единицаысь, сылысь медшöр признакъяссö, шöр функция сертиыс сикасъяссö.

Студентлы колö кужны гöгöрвоöдны, мыйла кывтуялöмын торъякыв серти чужисны вензьöмъяс, кутшöм видзöдласъяс торъякыв торйöдöм вылö эмöсь. Колö сiдзжö кужны торйöдны да сикасавны торъякывлысь вежöртасъяссö (лексика, грамматика, модальнöй, эмоциональнöй), гöгöрвоöдны налысь сюрöссö да öта-мöдыскöд йитöдъяссö.

Темаысь вöзъяна литература:

Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг. / А.Н.Карманова.- Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

Содтöд литература:

Современный коми язык. Лексикология. М.: Наука, 1985.

Асшöра уджалöм:

1). Дасьтыны «Торъякыв да понятие» доклад.

2). Öткодявны гöгöрвоöдöмъяссö энциклопедия, толкуйтан, комиа-роча кывкудъясысь.

Контроль формаяс: а) практическöй занятие дырйи доклад кывзöм, сы серти юалöмъяс сеталöм, сёрнитöм; б) экзамен юалöмъяс «Торъякывъяс йылысь тöдчöдöм. Налысь признакъяссö петкöдлöм. Найöс мукöд единицаысь торйöдöм» да «Торъякыв вежöртас сикасъяс».

Асшöра уджалöм вылö литература:

  1. Безносикова, Л.М., Айбабина, Е.А., Коснырева, Р.И. Коми-роч кывчукöр. / Л.М. Безносикова, Е.А. Айбабина, Р.И.Коснырева. - Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2000.

  2. Большая советская энциклопедия. - Т. 28. - М.

  3. Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг. / А.Н.Карманова.-Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

  4. Ожегов, С.И., Шведова, Н.Ю. Толковый словарь русского языка. / С.И.Ожегов, Н.Ю.Шведова. - М.: ООО «ИТИ Технологии», 2003.

  5. Современный коми язык. Лексикология. - М.: Наука, 1985.


«Торъякыв – кыдз медшöр кыв единица» темаысь практическöй удж.

Практическöя уджалiгöн студентъяслы вöзйöны уджъяс, кодъяс сöвмöдöны кужöмъяс торйöдны лексическöй, грамматическöй, модальнöй, эмоциональнöй вежöртаса кывъяс, тайö вежöртасъяскостса йитöдъяссö. Торъя уджъяс сиöма конкретнöй да абстрактнöй кыввор, номинативнöй да сигнальнöй вежöртаса кыввор видлавны кужöм сöвмöдöм вылö.

Темаысь вöзъяна литература:

Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг. / А.Н.Карманова.- Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

Содтöд литература:

Современный коми язык. Лексикология. М.: Наука, 1985.

Асшöра уджалöм:

- Гöгöрвоöдны, мыйöн торъялö тайö торъякывйыслöн вежöртасыс сетöм кывбур юкöнас:

«Эм саридз менам – олöм,

И пыжыс шöрас ме.

И парус – менам лолöй,

А тöв нырыс, дерт, тэ».

Контроль формаяс: а) вöчöм удж серти кывкöртöдъяс юöртöм, велöдысьлöн юалöмъяс вылö вочавидзöм; б) экзамен юалöмъяс «Торъякывъяс йылысь тöдчöдöм. Налысь признакъяссö петкöдлöм. Найöс мукöд единицаысь торйöдöм» да «Торъякыв вежöртас сикасъяс».

Асшöра уджалöм вылö литература:

- Безносикова, Л.М., Айбабина, Е.А., Коснырева, Р.И. Коми-роч кывчукöр. / Л.М. Безносикова, Е.А. Айбабина, Р.И.Коснырева. - Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2000.

- Большая советская энциклопедия. - Т. 28. - М.

- Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг. / А.Н.Карманова.-Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

- Ожегов, С.И., Шведова, Н.Ю. Толковый словарь русского языка. / С.И.Ожегов, Н.Ю.Шведова. - М.: ООО «ИТИ Технологии», 2003.

- Современный коми язык. Лексикология. - М.: Наука, 1985.


2 тема. Торъякывъяслöн лексика вежöртас. Лексика вежöртасын сигнификативнöй, денотативнöй, прагматика да структурнöй юкöнъяс. Лексема гöгöрвоöдöм. Кыввор вежöртаслöн тэчас. Компонентъяс анализöн торъякывъяс видлалöм.

Студентлы колö тöдны, мый сэтшöмыс лексика вежöртасыс, кутшöм юкöнъясысь сiйö артмö, мыйöн торъялöны торъякыв, лексема, семема да сема понятиеяс, кыдзи сöвмис компонентъяс анализ лингвистика метод, кыдзи сiйöн вöдитчöны торъякывъяслысь лексика вежöртассö туялiгöн.

Студентлы колö кужны вöчны компонентъяс анализ торъякывлысь лексика вежöртас видлалiгöн, торйöдны вежöртассö артмöдысь семаяссö да тöдчöдны налысь сикассö.

Темаысь вöзъяна литература:

Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг. / А.Н.Карманова.- Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

Содтöд литература:

Современный коми язык. Лексикология. М.: Наука, 1985.


«Торъякывъяслöн лексика вежöртас» темаысь 1 №-а практическöй удж.

Практическöй занятие дырйи студентъяс видлалöны толковöй кывкуд лöсьöдан принципъяс, тöдмасьöны торъякыв толкуйтан ногъясöн, велöдчöны гöгöрвоöдны лексика вежöртассö разнöй кывсикаса торъякывъяслысь, öткодялöны конкретнöй да абстрактнöй торъякыв гöгöрвоöдöмъяссö.

Темаысь вöзъяна литература:

Карманова А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг. Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

Содтöд литература:

Современный коми язык. Лексикология. М.: Наука, 1985.

Темаысь вöзъяна литература:

Карманова А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг. Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

Содтöд литература:

Современный коми язык. Лексикология. М.: Наука, 1985.

Асшöра уджалöм:

- Öтувтан вежöртаса кывъясысь торйöдöй öтка эмтор нимъяс, конкретнöйясысь – абстрактнöйяс, тöдчöдöй налысь лексика вежöртассö:

«Эжа вылын нюмдiс дзоридз.

Муыс-ваыс ставнас ловзис,

Олöм пемыдлунлöн овсис» (Илля Вась).

Контроль формаяс: 1) практическöй занятие вылын сёрни, велöдысьлöн юасьöм; 2) торъякывлысь тырвыйö анализ вöчигöн кыввор вежöртас гöгöрвоöдан юкöн; 3) экзамен юалöм «Лексика вежöртас тöдчöдöм-гöгöрвоöдöм. Лексика вежöртас тшупöдъяс. Лексика вежöртас тэчас».

Асшöра уджалöм вылö литература:

  1. Безносикова, Л.М., Айбабина, Е.А., Коснырева, Р.И. Коми-роч кывчукöр. / Л.М.Безносикова, Е.А.Айбабина, Р.И.Коснырева.- Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2000.

  2. Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг. / А.Н.Карманова. - Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.


«Торъякывъяслöн лексика вежöртас» темаысь 2 №-а практическöй удж.

Практическöй занятие сиöма воддза темаысь тöдöмлунъяс зумыдмöдöм да паськöдöм вылö. Велöдчысьяс водзö сöвмöдöны вежöртас толкуйтан сямнысö да вежöртас гöгöрвоöдöмъясысь торйöдöны семаяссö да сикасалöны найöс, тайö отсалö налы пырöдчыны лексика вежöртас тэчасö.

Темаысь вöзъяна литература:

Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг./ А.Н.Карманова.- Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

Содтöд литература:

Современный коми язык. Лексикология. - М.: Наука, 1985.

Асшöра уджалöм:

1). Дзоридз торъякывлысь вöчöй тырвыйö компонентъяс анализ.

2). Тодчöдöй дифференциальнöй семаяссö торъякывъяслысь, кодъясöс öтувтö öткодь интегральнöй сема:

- мунны, котöртны, лэбны, нуны, вöтлыны ‘öти местаысь мöдлаö вуджны’;

- курыд, шома, юмов, чöскыд ‘кöра’.

Контроль формаяс: 1) практическöй занятие вылын сёрни, велöдысьлöн юасьöм; 2) торъякывлысь тырвыйö анализ вöчигöн кыввор вежöртас гöгöрвоöдан юкöн; 3) экзамен юалöм «Лексика вежöртас тöдчöдöм-гöгöрвоöдöм. Лексика вежöртас тшупöдъяс. Лексика вежöртас тэчас».


Асшöра уджалöм вылö литература:

  1. Безносикова Л.М., Айбабина Е.А., Коснырева Р.И. Коми-роч кывчукöр. / Л.М.Безносикова, Е.А.Айбабина, Р.И.Коснырева.- Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2000.

  2. Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг./ А.Н.Карманова.- Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.


3 тема. Мотивируйтöм да абу мотивируйтöм кыввор. Кывартмöдöмöн мотивируйтöм. Торъякывъяслöн пытшкöсса форма да та серти мотивируйттöм да мотивируйтöм вежöртасъяс торйöдöм. Семасиология да ономасиология торъялöм. Пытшкöсса форма да лексическöй вежöртас. Деэтимологизируйтчöм торъякывъяс.

Студентлы колö тöдны, мыйöн торъялöны:

- мотивируйтöм да мотивируйттöм кыввор,

- кывартмöдöмöн мотивируйтöмыс да кывлöн пытшкöсса формаыс,

- семасиологиялöн да ономасиологиялöн велöданторъясыс,

- торъякывлöн лексика вежöртасыс да пытшкöсса формаыс.

Студентлы колö кужны:

- тöдчöдны, мотивируйтöма-ö торъякывсö, да мыйын тайö мотивируйтöмыс тыдовтчö,

- гöгöрвоöдны, тырвыйö либö абу тырвыйö мотивируйтöма торъякывсö кывартмöдöмнас,

- индыны, кутшöм признак лöсялiс торъякывсö артмöдiгас, – гöгöрвоöдны торъякывлысь пытшкöсса формасö,

- аддзыны деэтимологизируйтчöм торъякывъяслысь пытшкöсса формасö.

Темаысь вöзъяна литература:

Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг. / А.Н.Карманова.- Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

Содтöд литература:

Современный коми язык. Лексикология. М.: Наука, 1985.


«Мотивируйтöм да абу мотивируйтöм кыввор» темаысь практическöй удж.

Студентъяс уджалöны кывкудъясöн да водзö сöвмöдöны лексика вежöртас гöгöрвоöдан кужöмлунъяс да велöдчöны сетöм торъякывъясысь торйöдны мотивируйтöм да мотивируйттöм кыввор. Мотивируйтöм кывворысь колö аддзыны торъякывъяс, кодъясöс мотивируйтöма кывартмöдöмöн, да торъякывъяс, кодъяслöн тыдалана пытшкöсса формаыс, налысь нöшта колö индыны торъякыв «чужтан» признаксö.

Темаысь вöзъяна литература:

  1. Безносикова Л.М., Айбабина Е.А., Коснырева Р.И. Коми-роч кывчукöр./ Л.М.Безносикова, Е.А.Айбабина, Р.И.Коснырева.- Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2000.

  2. Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг./ А.Н.Карманова.- Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

  3. Ракин, А.Н. Деэтимологизация /А.Н.Ракин // Коми язык. Энциклопедия. М., 1998. - С. 97 – 98.

Содтöд литература:

Современный коми язык. Лексикология. - М.: Наука, 1985.


Асшöра уджалöм:

1). Лöсьöдны конспект А.Н.Ракинлöн «Основные принципы номинации трав-ягод в коми языке и народная этимология» статья серти.

2). Аддзыны да гöгöрвоöдны мотивируйтан признаксö катшасин, кунва, гормöг, ордлы, войкол деэтимологизируйтчöм торъякывъяслысь.

Контроль формаяс: 1) практическöй занятие вылын сетöм деэтимологизируйтчöм торъякывъяс анализ йылысь кывзöм; 2) торъякывлысь тырвыйö анализ вöчигöн мотивируйтан признак индöм; 3) экзамен юалöм «Мотивируйтöм да абу мотивируйтöм торъякывъяс. Торъякывъяслöн пытшкöсса форма. Деэтимологизируйтчöм торъякывъяс».

Асшöра уджалöм вылö литература:

  1. Безносикова Л.М., Айбабина Е.А., Коснырева Р.И. Коми-роч кывчукöр./ Л.М.Безносикова, Е.А.Айбабина, Р.И.Коснырева.- Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2000.

  2. Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг. / А.Н.Карманова.- Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

  3. Лыткин, В.И., Гуляев, Е.С. Краткий этимологический словарь коми языка. Переизд. с доп./ В.И.Лыткин, Е.С.Гуляев.- Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1999.

  4. Ракин, А.Н. Основные принципы номинации трав-ягод в коми языке и народная этимология. / А.Н.Ракин. - Серия препринтов "Научные доклады" / Коми филиал АН СССР. - Вып.32. - Сыктывкар, 1977.


4 тема. Öтивежöртаслун (моносемия) да унавежöртаслун (полисемия). Уна вежöртаса торъякывъяслöн лексико-семантическöй тэчас. Вежöртас вариант йылысь тöдчöдöм. Полисемия сикасъяс. Комиа-роч кывкудъясын полисемия петкöдлöм-пасйöм. Вежöртас вариантъяс костын йитöдъяс, вежöртас вариантъяс сикасалöм.

Студентлы колö тöдны, мый сэтшöмыс моносемия да полисемия, кыдзи артмö полисемантъяслöн лексико-семантическöй тэчасыс, мыйöн торъялöны лексика вежöртас да вежöртас вариант понятиеяс, кутшöм полисемия сикасъяс овлöны, кыдзи полисемантын йитчöны вежöртас вариантъясыс да мыйöн öта-мöдысьыс торъялöны.

Студентлы колö кужны:

- гöгöрвöдны полисемантлысь пытшкöсса тэчассö,

- коланаинын пыртны вежöмъяс комиа-роча кывкудъясын сетöм полисемантъялöн вежöртас лыддьöгас,

- тöдчöдны полисемия сикас,

- индыны вежöртас вариант сикассö.

Темаысь вöзъяна литература:

Карманова, А.Н. Öнiя коми кыв. Лексикология: Велöдчан небöг. / А.Н.Карманова.- Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2004.

Содтöд литература:

Современный коми язык. Лексикология. М.: Наука, 1985.


«Öтивежöртаслун да унавежöртаслун» темаысь практическöй удж.

Студентъяс водзö сöвмöдöны кужанлун тöдчöдны торъякывлысь лексика вежöртассö да велöдчöны туявны уна вежöртаса торъякывъяслысь лексико-семантическöй тэчассö, вежöртас варинтъяс костса йитöдъяссö. Та могысь велöдысь юкö студентъясöс торъя чукöръясö да сетö коллективнöя туялöм вылö разнöй кывсикаса полисемантъяс, виччысяна кывкöртöд – полисемант тэчас гöгöрвöдöм да тэчассö мыччöдысь схема лöсьöдöм.



<< предыдущая страница   следующая страница >>