uzluga.ru
добавить свой файл
  1 2 3 4

Стратификация


Сауда және қызмет саласындағы кәсiпорындарды iшiнара зерттеуде кездейсоқ, қайталанусыз, стратификатталған (қабат-қабат етiп қойылған ) іріктеу ұсынылады, өйткенi әлемдік тәжірибеде ең жиі қолданылатынның бірі және кәсiпорындардың статистикасына оңтайлы түрмен келеді. Әдістің мағынасы мынада, бас жиынтық жабылмайтын қабатқа (стратқа) бөлiнедi, содан соң кездейсоқ іріктеу әдісімен таңдау жүргізіледі. Әрбiр стратта басқа страттан тәуелсiз iрiктеу жүргiзiледi. Қолданылатын ірiктеу әдiсі нәтижелердiң дәлдiгiн жоғарылатады, бағаның сенiмдiлiгiн арттырады және iрiктеудiң үйреншiктi қатесін азайтады. Әдiстiң артықшылығы iрiктеме техникасының оңайлығы болып табылады.

Әдеттегiдей, аймақтық бөлінісінде және қызмет түрі бойынша шумақталған деректер қызығушылық танытса, онда басында барлық бас жиынтық өңірлік белгісі бойынша ішкі жиынға бөлінеді, өз кезегінде одан да кіші ішкі жиынға бөлінеді, яғни экономикалық қызмет кодының 3 позициясы бойынша салалық белгi бойынша майда iшкi жиыннан астамдарда өз кезегiнде жiктелетiн аймақтық белгi бойынша iшкi жиында бөлiнедi.


Сайып келгенде, бас жиынтық келесідей анықталуы мүмкін :

, мұндағы (1)


N-бас жиынтық;

Nij-iшкi жиыны i-ой облысының және j-ой экономикалық (Кпвэд кодтар бойынша )

топтың статистикалық бiрлiктері
n-облыстардың саны;

m-алған экономикалық топтардың саны.

Экономикалық тармақ бойынша топтама және тармақшалар (2-нұсқаның ОКЭД кодының 4 және 5-таңбалары) қажетті болса да, іріктемеге керекті ішкі жиынның бөлінген көлемін қамтамасыз ете алмайды.

Nij-шi салалық iшкi жиыннан дәлдiктiң одан әрі жоғарылауы және iрiктеменің репрезентативтілігін қамтамасыз ету мақсатында тауар айналымы (қабаттар) жоғарлауы бойынша "гомоген" топтарын құрастыру ұсынылады. Нөлдiк айналыммен статбірліктер жеке қабаттарға бөлінеді. Осындай топтау әрбiр облыс бойынша және әрбiр салалық iшкi жиын Nij бойынша жүргізіледі.

Сонымен бiрге iрiктеменің стандартты қатесінің оңтайлануына, тауар айналымының көрсеткiшке арналған дисперсияның минимизациялауы ықшамдауға тырысуы керек.

Егер Nij-шi iшкi жиынды S сияқты белгiлесе, яғни


S= Nij, (2 )

онда Nij iшкi жиынды анықтауға болады, страттан тармақ бойынша тауарайналымды анықтауға болады:

, мұндағы (3)

k-қабаттың нөмiрi,

Т- страттың тармақ бойынша тауарайналымның iшкi жиынындағы тауар айналымының Nij (S ).ішкі жиынының саны.


1-кестеде "гомогенді" топтардың мысалдары көрсетілген және олардың тауарайналым мәліметтері бойынша шекті мәні және Алматы қаласы бойынша көрсетілген қызмет көлемі көрсетілген.



Облыстар атауы

және қызмет түрі

Экономикалық қызмет түрінің коды (ЭҚЖЖ 3 таңбасы)

Тауар айналымы және көрсетілген қызмет көлемі бойынша страттар шекаралары

Тауар айналымы және көрсетілген қызмет көлемі бойынша страттар нөмірі

А

Б

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Алматы қ.

Сауда

оңың
ішінде:


































Сыйақы үшін немесе шарт негізінде көтерме сауда

511

0

1-1000

1001-5000

более 5001



















Азық-түлік тағамдардың

көтерме саудасы

513

0

1-100

101-1000

1001-5000

5001-10000

Более 10001













Кең тұтынудағы азық-түлік емес тауарлардың көтерме саудасы

514

0

1-100

101-5000

5001-10000

Более 10001
















Ауыл шаруашылық емес аралық өнімдердің көтерме саудасы

515

0

1-100

101-1000

1001-5000

5001-1000

10001-20000

Более 20000










Өзге де көтерме сауда

517

0

1-100

101-500

501-1000

1001-1500

1501-2000

2001-3000

3001-5000

5001-10000

10001-20001

Мамандандырылмаған дүкендердегі бөлшек сауда

521

0

1-100

101-1000

1001-10000

Более 10001
















Фармацевтикалық және парфюмерлік тауарлармен бөлшек сауда

523

0

1-100

101-1000

1001-5000

5000-10000

Более 10001













Мамандандырылмаған дүкендердегі өзге де бөлшек сауда

524

0

1-100

101-1000

1001-5000

5001-10000

Более 10001













Қызмет
көрсету

оның ішінде:


































Жылжымайтын мүлікті
жалға беру

702

0

1-10

11-100

101-500

501-1000

1001-10000

более 10001










Жылжымайтын мүлікпен сыйақы үшін немесе шарт негізіндегі операция

703

0

1-10

11-100

101-500

501-1000

1001-10000

более 10001










Қамтамасыздандыру бағдарламасын жетілдіру

722

0

1-10

11-100

101-500

501-1000

1001-10000

более 10001










Физикалық және табиғи ғылымдар саласындағы зерттеулер және әзірлеулер

731

0

1-10

11-1000

1001-5000

более 5001
















Құқық, бухгалтерлік есеп және басқару мәселелері бойынша кеңестер беру саласындағы қызмет

741

0

1-10

11-100

101-500

501-1000

1001-5000

более 5001










Сәулет және азаматтық құрылыс саласындағы қызмет

742

0

1-10

11-100

101-500

501-1000

1001-5000

более 5001










Техникалық сынау және талдау

743

0

1-10

11-1000

1001-5000

более 5001
















Жариялама

744

0

1-10

11-100

101-500

501-1000

1001-5000

более 5001










Зерттеу және қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша қызмет

746

0

1-10

11-1000

1001-5000

более 5001
















Негізінен кәсіпорынмен ұсынылатын әр түрлі қызметтер

748

0

1-10

11-1000

1001-5000

более 5001

















Кестеден топтардың шекарасы бiр салалық қабаттан басқасына өткенде едәуiр айырмашылығы бола алатыны көруге болатын.

Жүргізілген зерттеулер іріктеме нәтижелерімен оның дискриптивті статистикасы "гомогенді" страталарды тауар айналымының классы белгілері бойынша кіші страталарға кәсіпорын өлшемділігі белгілері бойынша жұмыс істейтіндер санына қарай әрі қарай бөлу кезінде айтарлықтай жақсарады деп белгілеуге мүмкіндік береді.

Әрі қарай қабаттануды есепке алумен S iшкi жиынды келесi түрде көрсетуге болады:




(4)


r - кәсiпорынның өлшемділік белгiсi (кәсiпорындар өлшемділігі жіктеуішіне сәйкес 1мен 3 аралығында өзгертiледi ):

1 – 0-дан 5 адамға дейін санымен жұмыс істейтіндер

2 – 6 мен 10 адамға дейін санымен жұмыс iстейтiндер;

3 – 11-ден 20 адамға дейін санымен жұмыс істейтіндер;

k - тауар айналымының класстары;

Мұндай сертификаттауда ірiктеменің стандартты қатесі төмендейді, ал бағаның сенiмдiлiгi артады.




<< предыдущая страница   следующая страница >>